تبلیغات
دفاع مقدس ، شرافت و شجاعت مظلومانه - نبردهای سپاه پاسداران در خلیج فارس (1)

دفاع مقدس ، شرافت و شجاعت مظلومانه

با یاد آن روزهائی که مرد از نامرد تشخیص داده می شد . گروه پژوهشی معارف انقلاب اسلامی شهرستان آران و بیدگل

نویسنده :عباس جندقیان
تاریخ: 10 آذر 89 21:43

خبرگزاری فارس: آنتونی كردزمن ، كارشناس نظامی آمریكایی در نوشتاری به بررسی ابعاد نبردهای دریایی ایراو عراق در طول سال های جنگ 8 ساله پرداخته است.


به گزارش خبرگزاری فارس «آنتونی كردزمن» ، كارشناس نظامی آمریكایی در نوشتاری به بررسی ابعاد نبردهای دریایی ایراو عراق در طول سال های جنگ 8 ساله پرداخته است. خبرگزاری فارس این مقاله در چندین قسمت به علاقمندان تقدیم می نماید. اكنون بخش اول را از نظر می گذرانید:
**جنگ نفتكش ها و نبردهای دریایی

در جنگ ایران و عراق ، نبرد دریایی میان دو كشور را می توان به دو بخش متفاوت اما پیچیده تفكیك كرد :


*الف) تلاش های عراق در راستای كاهش صادرات نفت ایران از طریق منهدم كردن نفتكش های این كشور


*ب) حضور ناوگان دریایی غرب به رهبری آمریكا در منطقه خلیج فارس برای تضمین آزادی تردد نفتكش ها تا میادین نفتی كویت و برقراری امنیت كامل تردد خطوط كشتیرانی به كشورهای بی طرف منطقه خلیج فارس .


هر دو مورد در نهایت به تشدید درگیری ها منتهی شدند . ایران با افزایش فشارهای سیاسی و نظامی بر كشورهای جنوبی حاشیه خلیج فارس در قبال جنگ نفتی عراق واكنش نشان داد تا بدین ترتیب آنها را وادار نماید به حمایت های خود از عراق پایان دهند . حضور نیروهای غربی و آمریكایی در منطقه نیز به افزایش درگیری با نیروهای ایرانی انجامید و رفته رفته به مرحله ای رسید كه یكی از عوامل تاثیرگذار در تصمیم ایران برای پذیرش آتش بس شد .

پیش از این ،در نوشتاری دیگر ، تاریخچه دو نبرد دریایی فوق و تاثیر كلی آن بر روند جنگ ایران و عراق به طور مفصل مورد بحث قرار گرفت . هرچند نبرد دریایی مستلزم شركت در جنگ مین ها و بهره گیری از انواع سیستم های دریایی ، هوایی ، موشكی است اما در خصوص استفاده از این سیستم ها در جریان نبرد دریایی درسهای جالبی نیز می توان آموخت . با مطالعه چنین نبردهایی همچنین می توان به نكات مهمی پیرامون تاثیر حملات هوایی استراتژیك علیه ناوگان دریایی و مشكلات موجود در حوزه مدیریت نبرد و شیوه های جلوگیری از تشدید درگیری ها دست یافت .
در ذیل به درسها و موضوعات كلیدی مطرح در این نوع جنگ اشاره ای خواهیم داشت :

*جنگ نفتكش ها مهمترین جنبه از نبرد دریایی ایران و عراق بود ، اما این اتفاق هرگز نتوانست وقفه محسوسی در صادرات نفت ایران ایجاد كند . بنا به دلایل سیاسی و نظامی ، عراق هیچگاه موفق نشد تا برای كاهش قابل توجه صادرات نفت ایران نیروهای خود را متمركز گرداند ، ضمن اینكه در راستای دستیابی به نتایج قطعی در جنگ فاقد تجهیزات هدف گیری و توانایی لازم برای بكارگیری از سلاح های مرگبار و مخرّب خود بود .


*در مقابل ، ایران با حمله به نفتكش های عراق توسط نیروهای كم تجربه سپاه پاسداران كه به قایق ها و كشتی های مین گذار كوچك اما كاملاً مجهز دسترسی داشتند و نیز حمله به كشتی هایی كه عازم كشورهای متحد عراق بودند ، توانست به وزنه ای تاكتیكی علیه فن آوری پیشرفته عراق دست پیدا كند . نیروی دریایی سپاه به دلیل مداخله نظامی آمریكا دستاورد چندانی از این حملات نداشت ، اما نشان داد كه جنگ نامتعارف می تواند به مثابه یك تهدید دریایی جدی علیه نیروهای دشمن به شمار رود .


*آمریكا و دیگر نیروهای غربی در بهره گیری از پروژه قدرت نمایی با هدف كنترل و پایان دادن به مخاصمات خلیج فارس تا حد زیادی موفق بودند . معهذا ، در هنگام مواجهه با جنگهای سطح پایین با مشكلات متعددی در حوزه های مختلف روبرو بودند . این معضلات از وجود مشكلات جدی در جنگ مین گرفته تا مشكلات ناشی از مدیریت پدافند موشكی و سیستم شناسایی دوست از دشمن را در بر می گرفت كه دائماً كشتی ها و هواپیماهای دوست و دشمن حاضر در همان منطقه را تهدید می كردند .


*به لحاظ فنی ، تجربیات جنگ ایران و عراق تا اندازه ای مشابه با نبرد فالكلند بودند كه ضرورت بهره گیری از پدافند های موشكی با واكنش سریع و قابلیت اطمینان بیشتر و نیز تاكید بیشتر بر عملیات اطفای حریق و كنترل خسارت را به ما یادآور می شوند . این تجربیات همچنین ضرورت شركت در جنگ مین ها را به تصویر می كشند كه برای جنگهای سطح پایین ، شناسایی بهتر سیستم های دوست از دشمن ، هماهنگ نمودن سیستم های فرماندهی و كنترل و ارائه آموزش لازم برای شرایط سیاسی - نظامی خاص مناسب بوده و جزء لاینفكی از این نوع جنگ می باشند .


**: عملیات های دریایی و "جنگ نفتكش ها "


"جنگ نفتكش ها " در پایان بخشیدن به جنگ ایران و عراق ، به مثابه یكی از كاتالیزورهای اصلی ظاهر گشت . جنگ مزبور یك از اهرم های مورد استفاده عراق در حمله به ایران بود به ویژه زمانی كه نیروهای ایرانی مدام در حال حمله به خاك این كشور بودند زیرا دولتمردان عراق ابزار دیگری برای تحت فشار گذاشتن ایران در اختیار نداشتند . واكنش ایران به این تاكتیك عراق نیز خود عاملی مهم در ایجاد انگیزه میان آمریكا و متحدان اروپایی بود تا با این بهانه بتوانند در امور خلیج فارس دخالت نمایند . اما "جنگ نفتكش ها " فقط در چهارمین سال جنگ میان دو كشور اهمیت پیدا كرد . هرچند طرفین در آغاز جنگ به ناوگان دریایی یكدیگر حمله می كردند ، اما حمله گسترده به ناوگان دریایی كشور ثالث در سال 1984 نبرد دریایی میان ایران و عراق را به اوج خود رساند . پس از آن ، "جنگ نفتكش ها " به جنگی بدل گردید كه در جریان آن عراق دائماً تلاش می كرد تا از طریق حملات متعدد هوایی علیه نفتكش ها و تاسیسات نفتی ایران ، این كشور را به پذیرش قطعنامه وادار نماید . ایران نیز در مقابل سعی می كرد تا با حمله هوایی و دریایی به كشتی ها و نفتكش های كشورهای بی طرف كه عازم كشورهای حامی عراق بودند ، به این اقدام دشمن خود پاسخ دهد . در نتیجه ، جنگ نفتكش ها پای كشورهای غربی را نیز به منازعات دریایی خلیج فارس كشاند .

تاریخچه این جنگ قبلاً به تفصیل تشریح گردید . باید خاطرنشان كرد كه درسهای این حوزه از جنگ ایران و عراق بیشتر به تشدید جنگ و مدیریت نبرد باز می گردد تا به تاكتیك ها و فن آوری دو كشور . با این وجود ، برخی از ابعاد "جنگ نفتكش ها " به بررسی و تعمق بیشتری نیاز دارد .

**: آغاز "جنگ نفتكش ها " و تاتیر اولیه آن بر روند جنگ : 1984-1980


جنگ نفتكش ها ایده های مهمی در مورد تشدید جنگ به نیروهای نظامی دو كشور داد كه در نهایت به بروز نبرد دریایی ایران و عراق منتهی گردید . پس از سال 1985، جنگ نفتكشها وارد ساختار كلّی جنگ ایران و عراق در خلیج فارس شد به طوریكه نمی توان نبرد دریایی را از روند كلی جنگ تفكیك كرد . هرچند كه بررسی جنگ نفتكش ها از سال 1980 تا 1984 روندی متغیر را نشان می دهد اما در عین حال مثال جالبی است از اینكه چگونه موضوعی به ظاهر كم اهمیت در جنگ كشورهای جهان سوم می تواند ناگهان دیدگاه دولتمردان غربی و استراتژی آنها را تغییر دهد .

گاهشماری اولیه "جنگ نفتكش ها " به طور خلاصه در جدول 1-14 ارائه شده است . جالب توجه اینجاست اگرچه عراق دشوارترین مشكلات در صادرات نفتی خود را بین سالهای 1980 تا 1984 تجربه كرد ، اما در بهره گیری از تاكتیك كشاندن جنگ به مناطق آبی به مثابه ابزاری برای وارد آوردن خسارات مشابه به ایران بسیار كند عمل كرد . این مسئله را اینگونه می توان توجیه كرد كه نیروی دریایی ایران توانست تا حدی تحركات نیروی دریایی دشمن را در خود بنادر عراق از كار بیاندازد . از دیگر دلایل وقوع این مسئله ، وجود مشكلاتی نظیر میزان برد و مقدار مواد منفجره تسلیحات جنگنده بمب افكن ها بود كه عراق با آنها دست و پنجه نرم می كرد . ضمناً ، تا قبل از اینكه ایران بخش اعظمی از قابلیت پدافند هوایی خود را از دست بدهد ، نیروهای نظامی عراق برای انجام ماموریت های با ریسك بالا تمایل چندانی از خود نشان نمی دادند .
مشكل واقعی كه عراق باید در جهت رفع آن تلاش می كرد ، یافتن راهی كم خطر برای استفاده از هواپیما با هدف نفوذ به داخل آب های ایران بود . كنترل دریایی ایران ، نیروهای دشمن را از سایر گزینه ها محروم ساخت و سالها به طول انجامید تا عراق بتواند به چند فروند جنگنده بمب افكن و موشك هوا به دریا دست یابد . همانگونه كه در جدول 1-14 مشاهده می كنید حتی موشك های "اگزوست " نتوانستند جایگزین تجهیزات كنترل دریایی شوند . با وجودیكه عراق از تسلیحات بسیار پیشرفته نظیر موشك هوا به سطح اگزوست بهره فراوان برد ، اما ایران با استفاده از راكت های هوا به هوای بدون سیستم هدایت كننده موفق شد تا در هر سورتی پرواز تعداد كثیری از اهداف دشمن را منهدم نماید .

**جنگ نفتكش ها : گاهشماری محدود وقایع:


1980*

7 اكتبر
در جریان تبادل آتش با نیروهای عراقی در بندر خرمشهر ، گلوله های توپ ایران سه كشتی باربری خارجی را غرق كرده و به دو كشتی دیگر نیز خساراتی وارد آورد . در این میان حداقل 20 خدمه دریایی كشته شدند .

*1981

21 مه
هواپیمای عراقی به یك كشتی فله بر پانامایی موسوم به Louise I كه در قسمت شمالی بندر امام خمینی ایران پهلو گرفته بود ، خساراتی وارد كرد .

19 اكتبر

موشك های عراق به یك كشتی فله بر لیبریایی با عنوان ال تاجدار در نزدیكی بندر امام خمینی خساراتی وارد كردند . كشتی باربری پاناما موسوم به Moira بمباران شد و به شدت آسیب دید . هر دو كشتی بعدها تعمیر شدند .

25 اكتبر

موشك های عراق كشتی فله بر هندی با عنوان Vish Wamitra در نزدیكی بندر امام خمینی را به آتش كشیدند كه خسارات فراوانی به این ناوگان وارد آورد .

*1982

11 ژانویه
دو موشك عراق بر روی كشتی باربری پاناما موسوم به success آتش گشوده و گریختند . كشتی باربری یونانی با عنوان Anabella بوسیله مینی در حوالی بندر امام خمینی آسیب دید.

14 فوریه

نفتكش 16000 تنی ایران موسوم به مكران بوسیله مین هایی كه نیروهای عراقی در حوالی قسمت شمالی بندر ماهشهر كار گذاشته بود به شدت آسیب دید.

30 مه

نفتكش Atlas تركیه در جریان بمباران جزیره خارك توسط نیروهای عراقی متحمل خسارات فراوانی گردید.

6 ژوئن

كشتی فله بر 26000 تنی یونان با نام Good Luck در بندر امام خمینی مورد هدف موشك های عراقی قرار گرفت . تعدادی از خدمه ناوگان كشته شدند

9 اوت

موشك های عراق كشتی باربری 15000 تنی یونان موسوم به Lition Bride را در نزدیكی بندر امام خمینی غرق كرده و به كشتی باربری 16000 تنی كره جنوبی با نام Sanbow Banner صدمات فراوانی وارد آوردند تا آن حد كه امكان تعمیر آن تقریباً وجود نداشت . 8 خدمه این كشتی مفقود و یك تن نیز كشته شدند

4 سپتامبر

كشتی فله بر تركیه موسوم به Mar Transporter با اصابت مستقیم موشك عراق به اتاق موتور در محدوده آبهای نزدیك بندر امام خمینی به شدت آسیب دید كه البته امكان تعمیر آن نیز وجود نداشت . این كشتی همراه با 10 كشتی دیگر توسط ناوگان دریایی ایران اسكورت می شد.

11 سپتامبر

كشتی باربری یونان موسوم به Evangelia S. بوسیله یك مین عراقی در مدخل اسكله بندر امام خمینی غرق شد . این مین توسط نیروهای عراقی كار گذاشته شده بود

*1983

2 ژانویه
یك هواپیمای عراقی بر روی كشتی باربری سنگاپور با نام Eastern و كشتی لیبریایی Orient Horizon كه در حال خروج از بندر امام خمینی بودند ، آتش گشودند و آنها را وادار كردند تا دوباره در كنار اسكله پهلو بگیرند.

15 مه

نفتكش پانامایی Pan Oceanic Saneپس از حمله موشكی عراق به آتش كشیده شد و در كانال بندر امام خمینی بدون خدمه رها گردید .

21 نوامبر

كشتی فله بر هندی با نام Archana متعاقب حمله موشكی عراق در نزدیكی بندر بوشهر متحمل خسارات اندكی شد.

18 دسامبر

موشك های عراق به روی نفتكش یونانی Scapmount آتش گشودند . نفتكش مزبور در كانال منتهی به بندر امام خمینی رها گردید.

25 مه

هواپیمای عراق به یك كشتی تداركاتی پانامایی موسوم به Seatrans-21 خسارت اندكی وارد كرد.

31 مه

كشتی فله بر هندی با نام Ati Priti در نزدیكی بندر امام خمینی بوسیله موشك های عراقی به شدت آسیب دید.

31 اكتبر

با وجود اسكورت ناوگان دریایی ایران ، كشتی باربری یونانی ملقب به Avra در حوالی بندر امام خمینی مورد هدف موشك های عراقی قرار گرفت .

21 نوامبر

در این روز با وجود اسكورت ناوگان دریایی ایران ، موشك های عراق توانستند كشتی فله بر 13000 تنی یونانی با نام Antigoni را در اطراف بندر امام خمینی غراق كنند.

8 دسامبر

كشتی فله بر 16000 تنی یونان موسوم به Lapetos در حوالی بندر امام خمینی مورد حمله موشك های عراق قرار گرفت و رها شد .

*1984

1 فوریه
كاروانی متشكل از 4 كشتی باربری قبرسی - با نام های Breeze ، Neptune ، Skaros و City of Rio در نزدیكی بندر امام خمینی مورد حمله یك فروند هواپیمای عراقی قرار گرفتند . دو كشتی Breeze و Skaros مورد حملات موشكی قرار گرفته و مفقود شدند . كشتی City of Rio با مین برخورد كرده و زمین گیر شد . كشتی Neptune نیز آتش گرفت اما خسارت جدی ندید.

16 فوریه

در این روز موشك های عراق به كشتی باربری لیبریایی Al Tariq در بندر بوشهر خسارات شدیدی وارد آوردند.

1 مارس

در جریان حمله یك موشك عراقی به یك كاروان متشكل از 15 كشتی بین بوشهر و بندر امام خمینی ، كشتی فله بر Apj Ankiba هندی غرق گردید . كشتی باربری 19000 تنی انگلستان موسوم به Charming پس از اصابت موشك عراقی به روساخت های كشتی ، شناور انگلیسی آتش گرفته و زمین گیر شد . در این روز ، كشتی باربری Sema-G تركیه مورد هدف قرار گرفته و رها گردید.

27 مارس

نیروی هوایی عراق در اولین عملیات جت جنگنده سوپر اتاندارد در نزدیكی جزیره خارك به طرف نفتكش 85000 تنی یونان ملقب به Filikon L. كه 80000 تن نفت خام از كویت بارگیری كرده بود ، یك فروند موشك اگزوست شلیك كرد . از قرار معلوم ، خلبان عراقی گمان می كرد كه نفتكش مزبور حامل نفت ایران است . با اصابت موشك بر روی بدنه نفتكش شكافی ایجاد شده و خسارت جزئی به سمت راست سینه كشتی ، مخزن فاضلاب و مخزن شماره 4 كشتی وارد آمد اما باعث انفجار آن نگردید . دویست تن نفت به درون آبهای آزاد سرازیر شد . كارشناسان آمریكایی بعدها موشك را خنثی كردند.

29 مارس

كشتی باربری 16000 تنی یونان موسوم به Lapetos مورد حمله یك فروند موشك عراق قرار گرفته و در دهانه خلیج فارس رها گردید.

3 آوریل

توپخانه ایران بر روی كشتی باربری Varuna هندوستان آتش گشودند.

18 آوریل

در این روز یك فروند موشك عراق توانست به نفتكش 52000 تنی پاناما موسوم به Robert Star كه در حال پهلو گرفتن در كنار جزیره خارك بود ، خساراتی وارد آورد.

25 آوریل

نفتكش 357000 تنی Safina-Al-Arab عربستانی كه حامل 340000 تن نفت خام ایران بود ، در جنوب جزیره خارك بوسیله یك فروند موشك عراقی به شدت آسیب دید . این موشك حفره ای به ابعاد 240 فوت مكعب در سمت راست نفتكش ایجاد كرد و صفحات بدنه كشتی را به سمت داخل خم كرده و انفجاری را باعث گردید . در مخزن شماره 11 سمت راست نفتكش آتشی برافروخته شد كه دامنه آن به مخازن شماره 9 و 10 نیز كشیده شد . شعله های آتش تا 2 روز زبانه می كشید كه در نهایت 10000 تن از نفت موجود در مخازن را سوزاند . به این نفتكش خسارات فراوانی وارد آمد

27 آوریل

موشك های عراق در حمله به كشتی باربری 179000 تنی لیبریایی موسوم به عقاب دریا در نزدیكی بندر امام خمینی خسارات اندكی وارد كردند.

7 مه

نفتكش 118000 تنی عربستان سعودی با نام Al-Ahood كه حامل 114000 تن نفت خام ایران بود ، در نزدیكی جزیره خارك توسط یك فروند موشك عراق دچار حریق شد و 34000 تن نفت آن سوخت . موشك به اقامتگاه خدمه در نزدیكی موتورخانه اصابت كرد و خسارات فراوانی را ایجاد كرد . در جریان این حمله ، یكی از خدمه مفقود شد .

13 مه

یك فروند موشك عراق با حمله خود به نفتكش 69000 تنی ایران با نام تبریز كه در جزیره خارك مخازن خود را از نفت ایران پر نموده بود ، خسارات اندكی وارد آورد.

13 مه

بنابر گزارشات واصله مبنی بر اولین حمله هواپیمای ایران به ناوگان های تجاری ، نفتكش 80000 تنی كویت با نام Umm al-Casbah كه حامل 77000 تن نفت این كشور بود ، در جنوب كویت خسارات اندكی را متحمل شد . پس از شناسایی نفتكش توسط هواپیمای شناسایی ، جت جنگنده اف -4 به طرف هدف حمله ور شده و دو موشك به طرف آن شلیك كرد . هر دو موشك به عرشه كشتی اصابت نمود .

14 مه

نفتكش 62000 تنی Esperanza II پانامایی در زمان حركت خود به سوی جزیره خارك مورد هدف یك فروند موشك عراق قرار گرفت . موتورخانه و محل اقامت خدمه دچار حریق گردید.

16 مه

نیروهای عراقی در حمله موشكی خود به یك نفتكش 215000 تنی عربستان سعودی موسوم به Yanbu Pride كه حامل 120000 تن نفت خام این كشور بود ، در داخل آبهای سرزمینی عربستان در نزدیكی بندر جبیل خساراتی وارد كردند . از 5 موشك پرتاب شده دو جنگنده اف - 4 ، دو موشك به كشتی مزبور اصابت كرد كه انفجار حاصله ، آتشی عظیم را به پا كرد . شعله های آتش از مخازن سمت راست كشتی آغاز شد اما به سرعت مهار گردید ، قبل از شلیك ، جنگنده اف -4 برای شناسایی هدف ، یك دور كامل زد.

18 مه

كشتی فله بر 17000 تنی پاناما ملقب به Fidelity در نزدیكی بندر بوشهر مورد حمله یك فروند موشك عراق قرار گرفت.

24 مه

موشك های عراق در جریان حمله به نفتكش 140000 تنی پانامایی در جنوب جزیره خارك با كمی بدشانسی در موفقیت خود ناكام ماندند.

24 مه

دو فروند جت جنگنده اف -4 ایران موفق شدند تا به یك نفتكش 290000 تنی لیبریایی موسوم به Chemical Venture خساراتی را وارد آورند كه به طرف آبهای عربستان سعودی حوالی بندر جبیل در حركت بود . موشك های ایران به وسط روساخت كشتی اصابت كردند كه این امر به برافروختن آتشی در محل اقامتگاه خدمه گردید . در این حمله 10 نفر از خدمه كشتی مجروح شدند.

25 مه

كشتی فله بر 19000 تنی لیبریایی ملقب به Savoy Dean در آبهای خلیج فارس مورد حمله یك فروند موشك عراقی قرار گرفت .

 

ترجمه: جواد قلوبی

ویرایش و تنظیم: محمد‌علی صمدی

ادامه دارد


ویژه‌نامه سی سالگی دفاع مقدس در خبرگزاری فارس
جستجو در وبلاگ
درباره من
موضوعات
لینک های مفید
فروشگاه مجله و کتاب الکترونیکی کیوسک 724
گالری والپیپر و عکس پس زمینه والپیپرهای ایرانی
قالب های حرفه ای وبلاگ
مجله تفریحی سرگرمی جزیره نشین
ابزارک های وبلاگ
قالب وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :