تبلیغات
دفاع مقدس ، شرافت و شجاعت مظلومانه - قطعنامه های سازمان ملل در خصوص جنگ ایران و عراق

دفاع مقدس ، شرافت و شجاعت مظلومانه

با یاد آن روزهائی که مرد از نامرد تشخیص داده می شد . گروه پژوهشی معارف انقلاب اسلامی شهرستان آران و بیدگل

نویسنده :عباس جندقیان
تاریخ: 20 آذر 89 10:00

نویسنده

احمد سوداگر


چكیده

حماسه 8 سال دفاع مقدس بدون شك یكی از مهمترین و ماندگارترین دوران تاریخ پر فراز و نشیب ایران است كه درسهای زیادی به ایرانیان بخصوص نسل جوان ایران زمین آموخت ،حماسه ای كه با وجود حمایت همه جانبه كشورهای استكباری و اعراب منطقه و حتی سازمان های به ظاهر بی طرف بین المللی از رژیم متجاوز بعث عراق و مظلومیت و بی پناهی ملت ایران ،با پایمردی و جان فشانی جوانان با غیرت ایرانی ، برگی بیی بدیل از شجاعت و شهامت را در تاریخ كهن ایران زمین به یادگار گذاشت در این مقاله بر آنیم تا نقش بزرگترین سازمان ملل متحد كه نقش اصلی در كنترل منازعات و مناقشات غیر متعارف میان كشورهای عضو این سازمان ایفا می كند را در خصوص جنگ ایران و عراق مورد بررسی و مداقه قرار دهیم تا مشخص گردد كه این سازمان در كنترل و مهار تجاوز بی رحمانه ارتش عراق و حامیانش _ كه با حمایت اكثر كشورهای تاثیر گذار عضو سازمان ملل متحد انجام گرفت _تا چه حد منطقی ،بی طرفانه و موفق عمل كرده است . مطابق پروتكل شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص نحوه ی صدور قطعنامه های مربوط به منازعه میان كشورهای عضو ،این شورا بایستی شرایط زیر را در مورد صدور قطعنامه ها مد نظر قرار دهد :1 _ قطعنامه صادر شده بایستی بی طرفانه باشد و یا در صورت مشخص بودن و اثبات متجاوز ،در جهت محكوم نمودن متجاوز و حمایت از طرف مظلوم باشد . 2 _ به موقع و در سریعترین زمان ممكن برای كنترل اوضاع صادر گردد . 3 _ قاطعیت ، جامعیت و بازدارنگی لازم راجهت كنترل اوضاع داشته باشد .4_منطقی و قابل اجرا بوده و از تحمیل تعهدات غیر منطقی و غیر ضروری به طرفین خود داری شده باشد .5 _ تمهیدات و ساز و كارهای لازم برای اجرای دقیق مفاد قطعنامه از سوی سازمان تدارك دیده شده باشد . در طول 8 سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران مجموعا 10 قطعنامه بین المللی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد در این خصوص صادر شد كه مضمون همه آن ها تا حدودی در جهت كنترل و مهار جنگ بوده است . در ذیل شرایط زمانی صدور این قطعنامه آورده شده و سعی گردیده است تا اوضاع جبهه ی جنگ در جناح عراق و ایران در زمان قبل و بعد از صدور هر قطعنامه برای خوانندگان محترم تبیین گردد و بدین ترتیب در خصوص رعایت تمام شرایط لازم را برای صدور قطعنامه _ مطابق پروتكل تدوین شده شورای امنیت _ از سوی اعضای وقت شورا بحث خواهد شد .

رویكردهای قطعنامه های سازمان ملل متحد در خصوص جنگ ایران و عراق
حماسه 8 سال دفاع مقدس بدون شك یكی از مهمترین و ماندگارترین دوران تاریخ پر فراز و نشیب ایران است كه درسهای زیادی به ایرانیان بخصوص نسل جوان ایران زمین آموخت ،حماسه ای كه با وجود حمایت همه جانبه كشورهای استكباری و اعراب منطقه و حتی سازمان های به ظاهر بی طرف بین المللی از رژیم متجاوز بعث عراق و مظلومیت و بی پناهی ملت ایران ،با پایمردی و جان فشانی جوانان با غیرت ایرانی ، برگی بیی بدیل از شجاعت و شهامت را در تاریخ كهن ایران زمین به یادگار گذاشت
در این مقاله بر آنیم تا نقش بزرگترین سازمان ملل متحد كه نقش اصلی در كنترل منازعات و مناقشات غیر متعارف میان كشورهای عضو این سازمان ایفا می كند را در خصوص جنگ ایران و عراق مورد بررسی و مداقه قرار دهیم تا مشخص گردد كه این سازمان در كنترل و مهار تجاوز بی رحمانه ارتش عراق و حامیانش _ كه با حمایت اكثر كشورهای تاثیر گذار عضو سازمان ملل متحد انجام گرفت _تا چه حد منطقی ،بی طرفانه و موفق عمل كرده است .
مطابق پروتكل شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص نحوه ی صدور قطعنامه های مربوط به منازعه میان كشورهای عضو ،این شورا بایستی شرایط زیر را در مورد صدور قطعنامه ها مد نظر قرار دهد :
1 _ قطعنامه صادر شده بایستی بی طرفانه باشد و یا در صورت مشخص بودن و اثبات متجاوز ،در جهت محكوم نمودن متجاوز و حمایت از طرف مظلوم باشد .
2 _ به موقع و در سریعترین زمان ممكن برای كنترل اوضاع صادر گردد .
3 _ قاطعیت ، جامعیت و بازدارنگی لازم راجهت كنترل اوضاع داشته باشد .
4_منطقی و قابل اجرا بوده و از تحمیل تعهدات غیر منطقی و غیر ضروری به طرفین خود داری شده باشد .
5 _ تمهیدات و ساز و كارهای لازم برای اجرای دقیق مفاد قطعنامه از سوی سازمان تدارك دیده شده باشد .
در طول 8 سال جنگ تحمیلی عراق علیه ایران مجموعا 10 قطعنامه بین المللی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد در این خصوص صادر شد كه مضمون همه آن ها تا حدودی در جهت كنترل و مهار جنگ بوده است . در ذیل شرایط زمانی صدور این قطعنامه آورده شده و سعی گردیده است تا اوضاع جبهه ی جنگ در جناح عراق و ایران در زمان قبل و بعد از صدور هر قطعنامه برای خوانندگان محترم تبیین گردد و بدین ترتیب در خصوص رعایت تمام شرایط لازم را برای صدور قطعنامه _ مطابق پروتكل تدوین شده شورای امنیت _ از سوی اعضای وقت شورا بحث خواهد شد .

قطعنامه اول 497 در تاریخ 6/7/59
اولین قطعنامه شورا در مورد جنگ تحمیلی ( شماره ی 497 ) در تاریخ 6/7/59 یعنی یك هفته پس از آغاز تجاوز همه جانبه عراق به داخل مرزهای ایران صادر گردید . مضمون این قطعنامه توصیه به آتش بس دو طرفه .......
در همان زمان ، تجاوز و ورود ارتش عراق به داخل مرزهای ایران و پیشروی در داخل خاك ایران كاملا محرز و آشكار بوده است و هزاران كیلومتر مربع از خاك جمهوری اسلامی در اشغال رژیم بعث عراق بوده است . از طرفی با نگاهی به حوادث قبل از آغاز تجاوز همه جانبه عراق ،من جمله تجاوزات گاه و بیگاه هواپیما ها و نیرو های زمینی و دریایی ارتش عراق و از طرفی پاره نمودن قطعنامه 1975 الجزایر توسط صدام حسین در مقابل دوربین های خبر نگاران و اعلان جنگ تمام عیار این رژیم علیه ایران ، از همان ابتدا متجاوز معلوم بوده است . از این رو با اینكه اولین قطعنامه تقریبا به موقع بوده است لیكن در متن آن هیچ اشاره ای به متجاوز و محكومیت تجاوز و حمایت از مظلوم نگردیده و از طرفی قاطعیت لازم را برای جلوگیری از ادامه ی تجاوز نداشته و هیچ ساز و كار لازم نیز برای ملزم نمودن متجاوز برای قطع تجاوز اندیشیده نشده بود . به عبارت دیگر شورای امنیت با توصیه طرفین به آتش بس ، با بی تفاوتی كامل ،تنها از خود رفع تكلیف نموده است و این می توانست حتی چراغ سبزی برای ادامه ی تجاوز ارتش عراق از سوی رزیم بعث تلقی شود .

قطعنامه ی دوم (514) در تاریخ21/4/61
شورای امنیت در هنگام اشتغال خرمشهر و تا پایان اشتغال ،هیچ قطعنامه ای در جلوگیری از قتل و تجاوز به شهروندان ایرانی وخروج نیروهایعراقی از سرزمینهای اشغالی ایران صادر نكرد تا اینكه ایرانیان با كسب اعتماد به نفس و تجهیز قوا با چهار عملیات بزرگ ثامن الئمه (شروع در تاریخ5/7/60)،طریق القدس (تارخ8/9/60)،فتح المبین (تاریخ2/1/61)و سرانجام بیت المقدس(تاریخ10/2/61)موفق به آزادی خرمشهر در سوم خرداد 1361گردیدند (در پایان عملیات از مجموع13600كیلومتر مربع كه در آغاز سال دوم جنگ تحت اشتغال دشمن بود 8600كیلومتر مربع آزاد و 2500كیلومتر مربع تخلیه گردید آزادی خرمشهر نقطه عطفی در تحولات جنگ بود و از این تاریخ بود كه ایران توانایی باز دارندگی و حفظ استقلال خود را به جهانیان اثبات نمود و قدرت مردمی و نظامی خود را به رخ حامیان اشغال كشید . در این زمان بود كه قطعنامه ی دوم (514)شورای امنیت در تاریخ21/4/61صادر شد كه در آن طرفین توصیه به آتش بس و عقب نشینی به مرزهای بین المللی شدند . كه این قصعنامه علاوه بر بی خاصیت بودن با تاخیر و سرفا برای رفع تكلیف صادر شده است .

قطعنامه سوم (522) در تاریخ 12/7/61
پس از آزادی خرمشهر،با توجه به افزایش روحیه ی نیروهای ایرانی فكر تنبیه متجاور در ایرانیان قوت گرفت تا با توجه به اینكه سازمانهای بین المللی هیچ اقدام باز دارندگی را بعمل نیاورده اند پس باید خود ایران اسلامی نسبت به تنبیه متجاوز و از كار انداختن ماشین جنگی رژیم عراق اقدام نموده تا در آتی از جانب هر متجاوزی از جمله تجاوز مجدد عراق در امان باشد .از این رو قوای ایران در تاریخ 23/4/61 یعنی 50روز پی از آزاد سازی خرمشهر ،عملیات رمضان را آغاز كرد كه هدف آن عقب راندن نیروهای ارتش عراق و تهدید بصره بود و این ترس خود بخود برای متجاوز و سازمانهای بین المللی بوجود آمد كه ممكن است نیروهای ایرانی بخواهند وارد خاك عراق شده و در آن پیشروی نمایند لذا به مرور و با پیروزی هایی كه ایرانیان بدست آوردند نگرانی حامیان رژیم بعث عراق از احتمال سقوط این رزیم و شكست آن بیشتر شد . لذا ضمن اقدام عملی كمك بسیار به ارتش از هم پاشیده عراق و حضور فیزیكینیروی انسانی و تجهیزاتی و اطلاعاتی و فنی و مستشاری از سوی آمریكا ، روسیه . فرانسه ، مصر و سایر همقطاران شورای امنیت نیز در تاریخ 12/7/61یعنی كمتر از 3 ماه پس از قطعنامه ی دوم،سومین قطعنامه (522)را صادر كرد كه در آن طرفین را به آتش بس فوری و عقب نشینی به مرزهای بین المللی فرا خواند . كه خود بخود این موضوع متبادر می شود كه قطعنامه مذبور برای بازدارندگی موفقیتهای آتی ایران صادر شده است .

قطعنامه ی چهارم (540) در تاریخ 9/8/62
از زمان آغاز جنگ یعنی دیماه 1359 ، رژیم عراق بارها به مناطق مسكونی و شهرهای ایران حمله و تاسیسات زیر بنایی كشور را تخریب نموده بود از طرفی از همان ابتدای جنگ ، جنگ دریایی در مناطقی از خلیج فارس را آغاز كرده و كشتی های تجاری و نفتی ایران را مورد حمله قرار داده بود بطوریكه برای مدتی صدور نفت ایران متوقف گردید . پس از فتح خرمشهر و قدرت گرفتن نیروهای ایرانی ،ایران تهدید كرد كه در صورت ادامه حملات عراق ، ایران تنگه ی هرمز را خواهد بست. با توجه به اینكه تنگه ی هرمز یكی از مناطق استراتژیك اقتصادی جهان درحد فاصلدریای عمان و خلیج فارس بود و روزانه دهها كشتی تجاری و نفتكش متعلق به كشورهای مختلف از آن عبور و مرور می كردند ،این تهدید برای حامیان عراق بسیار جدی و غیر قابل تحمل می نمود . شورای امنیت كه تا پیش از این تاریخ ، حمله به مناطق مسكونی و زیر بنایی و كشتی های تجاری ایران را محكوم نكرده بود در تاریخ 9/8/62 و پس از عملیات های والفجر مقدماتی و والفجر 1و2و3و4 از سوی قوای ایرانی و پس از آنكه ایران نیز با چند موشك مناطقی از عراق را مورد حمله قرار داد قطعنامه ی چهارم (540)را صادر كرد كه در آن طرفین توصیه به توقف فوری جنگ گردیده و حمله به منطق مسكونی و كشتی های تجاری محكوم شده بود
قطعنامه ی پنجم(552)در تاریخ 11/3/63
از اردبیهشت ماه سال 63جنگ كشتی ها در خلیج فارس بطور آشكار آغاز شد و با توجه به تداوم تهدید ایران به بستن تنگه هرمز _ در صورت ادامه حملات عراق به كشتی های ایرانی و حمایت غرب از عراق و مشخص شدن جدیت ایران در دفاع و احتمالا بستن تنگه هرمز ، در این صورت بود كه قطعنامه ی پنجم(552)شورای امنیت در تاریخ صادر شد كه در آن حفظ آزادی كشتیرانی و محكومیت حمله به كشتی های تجاری مورد تاكید قرار گرفته بود

قطعنامه ی ششم (582)در تاریخ 5/12/64
از مهر ماه سال 63تا مهر ماه سال 64،سال فروكشی موقث آتش جنگ و آغاز اقدامات سیاسی از سوی ایران برای پایان جنگ بوده است . اقدامات سیاسی ایران در این سال چندان نتیجه بخش نبود . شورای امنیت هم در این دوران هیچ قطعنامه ای در حمایت از اقدامات ایران برای توقف جنگ صادر نكرد . تا اینكه در تاریخ 20/11/64قوای ایران پس از نا امیدی از تلاش سیاستمداران خود برای توقف جنگ ،دست به اجرای عملیات والفجر 8 نمود كه در آن موفق به فتح فاو و اسارت تعداد زیادی از نیروهای عراق گردید .پس از موفقیت قوای ایران قطعنامه ی ششم (582)شورای امنیت در صادر شد كه در آن طرفین توصیه به آتش بس فوری و عقب نشینی به مرزهای بین الملل شدند . در این قطعنامه مبادله ی اسرا نیز از طرفین در خواست شده بود .

قطعنامه هفتم(588) تاریخ 16/7/65
در اواخر سال 64 و اوایل سال 65عملیات والفجر 9و كربلای1 از سوی ایران اجرا گردید و در این دوره بود كه استراتژی دفاع متحرك عراق به شكست انجامیده بود . پس از این تحولات در تاریخ 16/7/65قطعنامه هفتم(588)شورای امنیت صادر گردید كه در آن اجرای قطعنامه ی ششم(582)مورد تاكید قرار گرفته بود .

قطعنامه هشتم (598) تیرماه 1366
در اواخر سال 65 و اوایل سال66 چندین عملیات كوچك و بزرگ من جمله كربلای4و5و10 ..و نصر...4توسط نیروهای ایرانی طراحی و اجرا گردید .در عملیات كربلای 5شدیدترین درگیریهای طول جنگ در پشت دروازه های شهر بصره و تهدید بصره توسط ایران به وقوع پیوست . در این دوران موازنه ی قدرت به نفع ایران بود لذا از اسفند 65(دوباره پس از عملیات كربلای 5 )تلاشی جهانی برای تهیه و تنظیم قطعنامه هشتم شورای امنیت موسوم به 598آغاز شد و در پایان تیر ماه 66 به تصویب شورای امنیت رسید . همزمان تلاش آمریكا برای افزایش تحریم اقتصادی و تسلیحاتی ایران نیز شدت گرفت . در این قطعنامه ، تصمیم به خاتمه دادن به منازعه ایران و عراق گرفته شد و آتش بس فوری و پیدا كردن یك راه حل جامع و شرافتمندانه و عادلانه و عقب نشینی به مرزهای بین المللی و اعزام تیم نظارت به مرزهای دو كشور مورد تاكید قرار گرفت . و می توان اذعان نمود كه این قطعنامه تنها قطعنامه ای بود كه می توانست حد اقل خواسته های ایران تامین كند و نسبت به سایر قطعنامه های صادر شده سازمان ملل منطقی تر جلوه نماید . ایران بدلیل برخی از ملاحظات سیاسی و نظامی ابتدا از پذیرش آن سر باز زد و پیش شرطهایی را برای پذیرش عنوان كردتبلیغات گسترده جهانی پیرامون قطعنامه 598، جهت تحت فشار قرار دادن ایران آعاز شد، هم زمان ایران با اعزام هیاتی، تحت عنوان گروه كار به نیویورك در خصوص مذاكرات فنی و كارشناسی، پیرامون آشنائی با طرح اجرایی دبیر كل سازمان ملل، تلویحاً موافقت خود را با پیش شرطهائی اعلام كرد. و این در شرایطی بود كه عراق صریحاً طرح اجرایی دبیر كل را رد كرده بود ، در این رابطه یك كارشناس مركز مطالعات استراتژیك در امریكا چنین گفته بود: دیپلماسی ایران در قالب طرح اجرایی دبیر كل می باید به عنوان پایه مناسبی در مذاكرات مربوط به پایان جنگ قرار یگیرد و سازمان ملل باید ، حق ایران به عنوان قربانی تجاوز را بپذیرد.

قطعنامه نهم 19/2/67
پس از صدور قطعنامه هشتم (598). با ادامه جنگ و تمایل عراق به خاتمه جنگ در تاریخ 19/2/67قطعنامه نهم (612) شورای امنیت صادر شد كه در آن كاربردسلاح های شیمیایی از سوی عراق مورد تائید قرار گرفت و اجرای فوری مفاد پروتكل ممنوعیت استفاده از گازهای شیمیایی و محكومیت كاربرد آن ها مورد توجه و تاكید قرار گرفته بود . كه این وضعیت در حالی بود كه تا كنون بارها و بارها در عملیاتهای مختلف ایران مورد حملات و بمبارانهای وحشتناك شیمیائی قرار گرفته بود و آثار زیانبار كاربرد این سلاح كشتار جمعی هنوز هم در ایران هر از چندی یكی را به كام مرگ می كشاند . وشهرحلبچه در مورخه 25/12/1366 مورد بمباران شیمیائی توسط رژیم عراق قرار گرفته شده بود پس این توهم بوجود آمد كه شاید ایران نیز به توانائی كاربرد سلاح شیمیائی دسترسی پیدا نموده و اقدام عملی نماید . همانند جنگ شهرها . نفتكشها ! پس این قطعنامه با صورت باز دارندگی ایران از بكارگیری توانمیدیهای احتمالی اش صادر شد . و البته باید اعلام نمود كه ایران بمباران شهر حلبچه را تهدیدی شیمیائی علیه شهرهای خود با تلقی نمود .

قطعنامه ی دهم (620) در تاریخ 4/6/67
در اوایل سال 67 پس از نا امیدی سازمانهای جهانی از توقف پیشرفتهای ایران و نگرانی از شكست آمریكا در تئوری جنگ بدون برنده ایران و عراق ارتش آمریكا مستقر در خلیج فارس دست به تحركات وسیعی علیه ایران زد كه مهمترین آن ها در تیر ماه سال 67 بود،ناو وینسنس آمریكا به فرماندهی ویلیام راجرز در یك اقدام تامل بر انگیز و با اطلاع كامل از اینكه هواپیمای در حال پرواز . از نوع مسافربری بوده و مقصد و مبدا آن مشخص است با شلیك یك فروند موشك از خلیج فارس 290 مسافر ایرانی را كه تمامی آنان غیر نظامی بودند به شهادت رساند . این تحركات و نیز تحركات ارتش عراق در جبهه جنوب،شرایط جدیدی را پیش آورد كه بدنبال آن جمهوری اسلامی قطعنامه ی 598 را به رغم عدم تامین پیش شرطهای خود پذیرفت . بدنبال آن پس از اعلام آتش بس در تاریخ 4/6/67 و با فشار دیپلماسی جمهوری اسلامی ،قطعنامه ی دهم (620)شورای امنیت صادر شد كه در آن نیز مجددا استفاده از سلاحهای شیمیایی محكوم شده و كاربرد این سلاح ها علیه ایران مورد تایید شورا قرار گرفته بود .
عراق پس از برقراری آتش بس و عقب نشینی از خاك ایران ،مناطقی از مرز كه وسعت آن به2500 كیلومتر مربع می رسید را تا استانه تجاوز به كویت در اختیار داشت .طی این مدت نه تنها سازمان ملل برای عقب راندن عراق از مناطق ایرانی تحت اشغال ارتش عراق اقدامی نكرد بلكه تا قبل از حمله عراق به كویت حاضر نشد تجاوز عراق به ایران را تایید كند .با حمله عراق به كویت در مرداد ماه 69 از |آنجا كه این رژیم نمی خواست همزمان در دو جبهه درگیر باشد از مناطق اشغالی ایران خارج شد، اسیران ایرانی را آزاد كرد و پایبندی خود به قرار داد 1975 الجزایر را اعلام نمود .
با نگاهی به 10 قطعنامه ی صادر شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد و بررسی حوادث قبل و بعد از صدور این قطعنامه ها مشخص می گردد كه در هیچ كدام از این قطعنامه ها تمامی شرایط مدون صدور قطعنامه توسط این شورا لحاظ نشده و تمهیدات لازم برای اجرای كامل آنها اندیشیده نشده بود . از طرفی با توجه به شرایط زمانی صدور این قطعنامه ها ، همگی آنان در زمانی صادر می شد كه ایران در عرصه نبرد پیشرفت هایی بدست می آورد یا موازنه به نفع ایران رقم می خورد . لذا صدور این قطعنامه ها در آن زمان ها نه تنها كمكی به ایران و خاتمه جنگ نمی كرد ، بلكه در جهت تضعیف طرف مظلوم جنگ و محدود كردن اقدامات دفاعی آن و حمایت و پشتیبانی تلویحی از متجاوز بوده است .
موضوع: قطعنامه،

جستجو در وبلاگ
درباره من
موضوعات
لینک های مفید
فروشگاه مجله و کتاب الکترونیکی کیوسک 724
گالری والپیپر و عکس پس زمینه والپیپرهای ایرانی
قالب های حرفه ای وبلاگ
مجله تفریحی سرگرمی جزیره نشین
ابزارک های وبلاگ
قالب وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :